Roodlichttherapie en de gezondheid van je ogen: wat het onderzoek echt laat zien

Je netvlies is het weefsel in je lichaam dat de meeste energie verbruikt. Fotoreceptoren, en vooral kegeltjes, zitten vol mitochondriën, omdat het omzetten van licht in een zenuwsignaal energie-intensief werk is dat elke seconde dat je wakker bent doorgaat.

Dat heeft een gevolg waar de meeste mensen nooit van horen. Omdat het netvlies sneller energie verbruikt dan wat dan ook, veroudert het ook sneller dan wat dan ook. Onderzoekers van University College London plakten er een getal op: ongeveer 70 procent minder ATP-productie in het netvlies in de loop van een mensenleven, met een meetbare achteruitgang van de functie van de fotoreceptoren in het kielzog daarvan.

De afgelopen jaren onderzoekt dezelfde groep een ongebruikelijke vraag. Als het probleem haperende mitochondriën zijn, en mitochondriën toevallig licht met een lange golflengte absorberen, kun je dan licht in een ouder wordend oog laten schijnen en een deel van de functie herstellen?

Waarom mitochondriën überhaupt op rood licht reageren

Mitochondriën zijn niet onverschillig voor licht. Cytochroom-c-oxidase, het enzym aan het eind van de elektronentransportketen, absorbeert sterk in het rode en nabij-infrarode bereik. Van golflengten van ongeveer 650 tot 1000 nm is aangetoond dat ze de activiteit van de mitochondriale complexen, de membraanpotentiaal en de ATP-productie verbeteren.

Dat is in het algemeen het mechanisme achter fotobiomodulatie. Wat het oog tot een overtuigende testcase maakt, is dat het er het meest bij te winnen heeft, omdat het het diepst kan vallen.

De experimenten van UCL

In 2020 testten Shinhmar en collega's licht van 670 nm bij mensen van 28 tot 72 jaar en maten ze de kleurcontrastgevoeligheid en de drempelwaarden van de staafjes. De resultaten vielen netjes uiteen naar leeftijd. Bij jongere deelnemers had het licht geen meetbaar effect. Bij deelnemers van ongeveer 40 jaar en ouder waren er significante verbeteringen in de kleurcontrastgevoeligheid langs de blauwe visuele as, de as waarvan al bekend was dat die het kwetsbaarst is voor mitochondriale achteruitgang. Ook de drempelwaarden van de staafjes verbeterden significant bij de 40-plussers. De rode as verbeterde ook, maar niet significant.

Gepubliceerd in The Journals of Gerontology: 10.1093/gerona/glaa155.

Een vervolgstudie in 2021, gepubliceerd in Scientific Reports, ging verder en vond iets verrassenders. Een enkele blootstelling van drie minuten, met veel minder energie dan in het eerdere werk, verbeterde de door kegeltjes bepaalde drempelwaarden voor kleurcontrast een volle week lang bij deelnemers van 37 tot 70 jaar. Eén korte sessie, zeven dagen meetbaar effect. Zie 10.1038/s41598-021-02311-1.

Timing lijkt belangrijker dan dosis

Het artikel uit 2021 bevatte een kanttekening die je makkelijk overslaat: het licht moet op specifieke momenten van de dag worden toegediend.

De groep werkte dit in 2022 verder uit in het Journal of Biophotonics, waarbij de ATP-productie over een volledige cyclus van 24 uur werd gevolgd. De productie piekte in de ochtend, daalde rond het middaguur en bleef laag in de middag en de nacht. Wanneer licht van 670 nm om 8.00 en 11.00 uur werd toegediend, steeg de ATP significant. Op andere tijdstippen deed het helemaal niets. De implicatie is dat winst door licht alleen mogelijk is wanneer de natuurlijke productie al hoog is, zodat je een bestaande piek versterkt in plaats van er een te creëren. Zie 10.1002/jbio.202200093.

Die studie werd gedaan bij fruitvliegjes, dus beschouw de specifieke tijdstippen als een hypothese, niet als een voorschrift. Maar het is een zeldzaam geval van onderzoek dat verklaart waarom een protocol zou kunnen mislukken, in plaats van alleen te melden dat het werkte.

Wat dit onderzoek niet laat zien

Hier schieten de meeste artikelen over dit onderwerp door, dus het is goed om precies te zijn.

• Dit waren kleine studies. Tientallen deelnemers, geen duizenden. Bemoedigend, niet vaststaand.
• Kleurcontrastgevoeligheid is niet hetzelfde als gezichtsscherpte. Niemand heeft aangetoond dat mensen ineens verder op een oogtestkaart konden lezen.
• Dit is geen behandeling voor maculadegeneratie of een andere oogziekte. Het onderzoek mat leeftijdsgebonden functieverlies bij mensen zonder gediagnosticeerde ziekte.
• De apparaten waren speciaal ontworpen voor toediening aan het oog. Deelnemers keken onder toezicht in een specifieke bron van 670 nm. Dat is niet hetzelfde als voor een full-body paneel zitten.
• Er zijn geen gegevens over veiligheid of werkzaamheid op lange termijn bij herhaalde blootstelling van de ogen gedurende jaren.

Praktische richtlijnen, en één veiligheidsregel

Het allerbelangrijkste punt: kijk niet rechtstreeks in een roodlichttherapiepaneel. Panelen voor het lichaam zijn gemaakt om energie over een groot oppervlak aan huid en spieren te leveren, en zijn veel krachtiger dan de oogapparaten met lage energie die in dit onderzoek werden gebruikt. Felle lichtbronnen kunnen fotochemische schade aan het netvlies veroorzaken.

Ben je specifiek geïnteresseerd in licht en de gezondheid van je ogen? Overleg dan eerst met een optometrist of oogarts, vooral als je al een oogaandoening hebt, en houd je ogen dicht of gebruik oogbescherming tijdens full-body sessies.

Veelgestelde vragen

Kan roodlichttherapie leeftijdsgebonden achteruitgang van het zicht omkeren? Nee. Het onderzoek laat bij mensen boven de 40 een kortetermijnverbetering zien in één specifieke maat voor kleurenzien. Dat is nog ver verwijderd van het omkeren van zichtverlies.

Welke golflengte werd gebruikt? 670 nm, dieprood, in alle hierboven beschreven studies.

Hoe lang duurden de sessies? Drie minuten in de studie uit 2021, die een effect van een week vond na één enkele blootstelling.

Maakt het tijdstip uit? Het bewijs wijst erop van wel, waarbij de ochtend het effectieve tijdvenster lijkt te zijn, al komt die bevinding uit een diermodel.

Kan ik hiervoor een paneel voor het lichaam gebruiken? Nee. Richt een paneel voor het lichaam nooit op open ogen.

Waar dit ons brengt

Het netvlies is een ongewoon goed doelwit voor fotobiomodulatie, om een eenvoudige reden: het is het weefsel waar mitochondriale achteruitgang het vroegst en het best meetbaar zichtbaar wordt. Kleine, goed opgezette studies van een serieuze onderzoeksgroep hebben echte, herhaalbare effecten laten zien op één aspect van het ouder wordende zicht.

Dat is echt interessant. Het is nog geen behandeling, en wie het als zodanig verkoopt, loopt voor op het bewijs.

Verken je rood en nabij-infrarood licht voor je huid, herstel of algemeen welzijn? Onze Future Form-systemen leveren de golflengten die in de literatuur over fotobiomodulatie worden gebruikt. Specifiek voor je ogen kun je het best met een oogzorgprofessional praten.