Neuroprotekcja oznacza ograniczanie uszkodzeń komórek nerwowych, a nie naprawianie uszkodzeń, które już nastąpiły. To rozróżnienie jest fundamentem całego tematu i zarazem tym, które najczęściej się zaciera.
Ochrona neuronu, który wciąż żyje, to realistyczny cel biologiczny. Regeneracja neuronu, który obumarł, to problem zupełnie innego rzędu. Większość przesadzonych twierdzeń w tej dziedzinie powstaje przez przeskok od pierwszego do drugiego.
Co pokazują badania na zwierzętach
W zwierzęcych modelach urazu mózgu, udaru i neurodegeneracji wykazano, że bliska podczerwień:
- zmniejsza obumieranie komórek
- ogranicza stres oksydacyjny
- chroni funkcję mitochondriów w neuronach
Co ważne, towarzyszy temu dość spójny obraz w różnych laboratoriach.
Na tej spójności warto się zatrzymać, bo jest nietypowa. Wiele badań przedklinicznych nie daje się powtórzyć w innych laboratoriach. Gdy niezależne zespoły stosujące różne modele obserwują efekt w tym samym kierunku, sugeruje to coś realnego, a nie osobliwość jednego układu doświadczalnego.
Mechanizm również jest spójny. Neurony należą do komórek o największym zapotrzebowaniu na energię w organizmie, dysfunkcja mitochondriów odgrywa kluczową rolę w ich obumieraniu, a bliska podczerwień działa na mitochondria. Elementy do siebie pasują.
Gdzie zaczyna się niepewność
Niepewność pojawia się przy przenoszeniu tych wyników na ludzi.
Badania na ludziach ograniczają się do niewielkich badań wczesnej fazy w urazowym uszkodzeniu mózgu i chorobach neurodegeneracyjnych. Niektóre opisują poprawę funkcji poznawczych lub funkcjonalnych.
Ale tu pada kluczowe zdanie: żadne z nich nie dowodzi, że tkanka mózgowa jest chroniona.
Lepszy wynik w teście poznawczym po terapii to ciekawy rezultat. Nie dowodzi on jednak, że neurony zostały uratowane. Wynik testu może się poprawić z wielu powodów, w tym dzięki wprawie, oczekiwaniom, nastrojowi i czujności. Pomiar neuroprotekcji w żywym ludzkim mózgu jest naprawdę trudny i w tym przypadku nie został wykonany.
Nierozstrzygnięte pytanie w samym centrum
Kluczowym nierozstrzygniętym pytaniem jest to, ile światła faktycznie dociera przez czaszkę do tkanki kory mózgowej.
To uczciwie mówiąc sedno przezczaszkowej fotobiomodulacji i zasługuje na więcej uwagi, niż zwykle otrzymuje.
Światło skierowane na czoło musi przejść przez skórę, tkankę podskórną, samą czaszkę i opony otaczające mózg, zanim dotrze do kory. Każda warstwa pochłania i rozprasza światło. Szacunki, ile energii dociera, bardzo się różnią między badaniami i zależą od długości fali, mocy, grubości czaszki i miejsca pomiaru.
Jeśli okaże się, że dociera bardzo niewiele, to efekty obserwowane u ludzi wymagają innego wyjaśnienia, być może ogólnoustrojowego lub naczyniowego, a nie bezpośredniego. To pytanie nie jest rozstrzygnięte i stoi za każdym wynikiem przezczaszkowych badań na ludziach.
Uczciwe stanowisko
To aktywny obszar badań, który warto śledzić, a nie metoda leczenia.
Obie części tego zdania są zamierzone. Lekceważenie tego obszaru byłoby błędem, bo badania przedkliniczne są spójne, a mechanizm wiarygodny. Przedstawianie go jako metody leczenia również byłoby błędem, bo dowody na neuroprotekcję u ludzi jeszcze nie istnieją.
Jeśli uważasz to za interesujące, śledź badania. Jeśli masz chorobę neurologiczną, to inna sytuacja, omówiona poniżej.
Choroby neurologiczne
Choroby neurologiczne wymagają specjalistycznej opieki medycznej.
Udar, urazowe uszkodzenie mózgu i choroby neurodegeneracyjne mają ustalone ścieżki postępowania, w których czas ma ogromne znaczenie. Zwłaszcza leczenie udaru liczy się w minutach, a zwłoka trwale kosztuje utratę tkanki mózgowej.
Natychmiast zgłoś się po pomoc medyczną w przypadku nagłego osłabienia lub drętwienia po jednej stronie ciała, opadania kącika ust, trudności z mówieniem lub rozumieniem mowy, nagłego silnego bólu głowy, nagłego splątania albo nagłej utraty wzroku lub równowagi. Te objawy wymagają pomocy w trybie nagłym, a nie urządzenia.
W przypadku przewlekłych chorób neurologicznych, jeśli te badania Cię interesują, zapytaj swojego neurologa o badania kliniczne. Udział w prawidłowo zaprojektowanych badaniach pomaga odpowiedzieć na te pytania, zamiast zgadywać.
Częste pytania
Czy terapia światłem czerwonym chroni komórki mózgu? Zwierzęce modele urazu mózgu, udaru i neurodegeneracji wykazują zmniejszenie obumierania komórek, ograniczenie stresu oksydacyjnego i zachowanie funkcji mitochondriów, z dość dużą spójnością między laboratoriami. Żadne badanie na ludziach nie dowodzi, że tkanka mózgowa jest chroniona.
Czy światło dociera do mózgu przez czaszkę? To, ile dociera do tkanki kory mózgowej, jest kluczowym nierozstrzygniętym pytaniem, a szacunki bardzo się różnią.
Czy może pomóc po udarze lub urazie głowy? Istnieją niewielkie badania wczesnej fazy. Żadne nie dowodzi działania neuroprotekcyjnego. Oba schorzenia wymagają specjalistycznej opieki medycznej.
Czy panel do całego ciała może to zapewnić? W badaniach przezczaszkowych stosuje się urządzenia przeznaczone do aplikacji na głowę. Systemy do naświetlania całego ciała nie są do tego zaprojektowane.
Czy to jest metoda leczenia? Nie. To aktywny obszar badań.
Podsumowanie
Spójne dowody z badań na zwierzętach, wiarygodny mechanizm i badania na ludziach, które nie wykazały jeszcze tego, od czego dziedzina wzięła swoją nazwę. Warto śledzić ją uważnie, ale nie warto działać tak, jakby kwestia była rozstrzygnięta.
O lepiej udokumentowanych zastosowaniach terapii światłem przeczytasz na naszych stronach o skórze, regeneracji mięśni i gojeniu się ran. Możesz też przejrzeć nasze systemy Future Form.
